تفسیر السعدی
وَخَلَقَ ٱلْجَآنَّ مِن مَّارِجٍ مِّن نَّارٍ ﴿١٥﴾
خَلَقَ الْإِنسَانَ مِن صَلْصَالٍ كَالْفَخَّارِ آدمي را از گل خشک شده اي چون سفال بيافريد وَخَلَقَ الْجَانَّ مِن مَّارِجٍ مِّن نَّارٍ و جن را از شعله اي بي دود فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ پس کدام يک از نعمتهاي پروردگارتان را انکار مي کنيد ?
(14) سپس خداوند متعال فرمود: (﴿خَلَقَ ٱلۡإِنسَٰنَ﴾) تا (﴿تُكَذِّبَانِ﴾) این از نعمتهای خداوند بر بندگانش است و آثار قدرت و آفرینش شگفتانگیز خود را به آنها نشان میدهد. (﴿خَلَقَ ٱلۡإِنسَٰنَ﴾) پدر انسانها آدم ـ علیه السلام ـ را (﴿مِن صَلۡصَٰلٖ كَٱلۡفَخَّارِ﴾) از گِل خمیرشدهای که خشک شده بود آفرید، و آنگاه صدایی میداد که مانند صدای سفال بود.
(15) (﴿وَخَلَقَ ٱلۡجَآنَّ﴾) و پدر جنها ابلیس ـ لعنت خدا بر او باد ـ را (﴿مِن مَّارِجٖ مِّن نَّارٖ﴾) از زبانۀ صاف و خالص آتش یا زبانهای که آغشته به دود بود آفرید. و این بر شرافت مادۀ انسان دلالت مینماید که از خاک آفریده شده است، خاکی که مادۀ محکم و متین و دارای منافع فراوان است، برخلاف مادۀ جنها که آتش است و محل سبکسری و تجاوز و شرارت و فساد است.
(16) وقتی مادۀ آفرینش انسان و جن را بیان کرد و این منّتی بود از جانب خدا بر آنها، فرمود: (﴿فَبِأَيِّ ءَالَآءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ﴾) پس کدام یک از نعمتهای پروردگارتان را تکذیب میکنید؟